ΒΙΗ522 Βιοηθική και Ανθρώπινο Γονιδίωμα - Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου - Open University of Cyprus

ΒΙΗ522 Βιοηθική και Ανθρώπινο Γονιδίωμα

Στόχοι της Θεματικής Ενότητας Βιοηθική και Ανθρώπινο Γονιδίωμα:

  • Πρόσληψη του βασικού εννοιολογικού πλαισίου και των κρίσιμων σχετικών διακρίσεων (αρνητική-θετική ευγονική, ανθρώπινο ον-πρόσωπο)
  • Καλλιέργεια ικανότητας κριτικής εξέτασης των αναδυόμενων ηθικών διλημμάτων
  • Κατανόηση της διεπιστημονικής φύσης της εξεταζόμενης ενότητας και της διάκρισης περιγραφικού-κανονιστικού λόγου
  • Διεύρυνση των υπαρχουσών αντιλήψεων για την ανθρώπινη ελευθερία μέσα από τη φιλοσοφική επεξεργασία του θέματος
  • Αποφυγή και έλλογη επιχειρηματολογία κατά των επιστημονιστικών τάσεων, οι οποίες ταυτίζουν το ηθικό πρόσωπο με τα γενετικά του κληροδοτήματα.
  • Ανάπτυξη και κριτική προσέγγιση των σημαντικών προόδων που σημείωσε η επιστήμη αναφορικά με το ανθρώπινο γονιδίωμα το τελευταίο διάστημα. Η επιστήμη της γενετικής εξασφάλισε πρόσβαση σε ένα σώμα γνώσης που μέχρι πρότινος παρέμενε απροσπέλαστο και υπόσχεται να αξιοποιήσει αυτή τη γνώση σε ποικίλες βιοετεχνολογικές και βιοϊατρικές εφαρμογές.
  • Παρουσίαση αυτών των προοπτικών και, κυρίως, στην ανάδειξη των ηθικών πτυχών που εγείρονται. Είναι κατανοητό ότι η εξέταση των θεμάτων αυτών θα γίνει από τη σκοπιά της Εφαρμοσμένης Ηθικής και, ειδικώς, υπό το πρίσμα της Βιοηθικής.
  • Εμπέδωση από τους φοιτητές του γεγονότος ότι τα επιστημονικά επιτεύγματα, χάρη στα οποία αντιλαμβανόμαστε καλύτερα πώς λειτουργεί ο κόσμος μας και, εν προκειμένω, ο ανθρώπινος οργανισμός, πρέπει να διακρίνονται από το φιλοσοφικό και ηθικό ερώτημα αναφορικά με το πώς πρέπει να ενεργεί το ηθικό πρόσωπο εντός της κοινωνίας, στις σχέσεις του με τους συνανθρώπους τους, αλλά και απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του.

Η αλματώδης πρόοδος της επιστήμης της γενετικής και η αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου DNA επιφέρουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που κατανοούμε την ανθρώπινη αυτουργία και ταυτότητα, την ελευθερία και τη σχέση του ανθρώπου με το βιολογικό του υπόβαθρο. Οι αλλαγές αυτές, όπως είναι αναμενόμενο, έχουν μεγάλο βιοηθικό, κοινωνικό και νομικό ενδιαφέρον, προοιωνίζονται δε κρίσιμες μεταβολές στην αυτοκατανόηση των ατόμων. Τούτου δοθέντος, στη συγκεκριμένη θεματική ενότητα θα παρουσιαστούν ορισμένα μείζονα ερωτήματα που θέτει η δυνατότητα της επιστήμης να μελετήσει και να επανασχεδιάσει το ανθρώπινο γονιδίωμα, με απώτερο σκοπό τη θωράκιση των μελλοντικών γενεών από δυσοίωνες γενετικές μεταλλάξεις (αρνητική ευγονική)ή τη βελτίωση του είδους μας και τον εξοπλισμό του με πολυπόθητα χαρίσματα (θετική ευγονική). Ειδικότερα, θα τεθεί το ερώτημα για την αξία της «γονιδιακής μας δεξαμενής» και τους λόγους, αν αυτοί υπάρχουν, που καθιστούν ηθικά προβληματική τη ριζική της αναμόρφωση.

Συναφώς, η Βιοηθική τέμνεται με την εξερεύνηση του γονιδιώματος κατά το ότι, πλέον, δύναται να αποκαλυφθεί, αλλά και να προβλεφθεί εν μέρει, η γενετική βάση ορισμένων ασθενειών. Η εξέλιξη αυτή εγείρει ζητήματα γενετικού ντετερμινισμού και τον κίνδυνο μιας απλουστευτικής, φυσιοκρατικής εξίσωσης του προσώπου με τη βιολογική του υποδομή. Ταυτοχρόνως, η συνάφεια γονιδιώματος και ελευθερίας της βούλησης ή ατομικής ευθύνης είναι σημαντική, δεδομένου ότι αρκετές αποκλίνουσες συμπεριφορές συνδέονται από επιστήμονες με ορισμένα βιολογικά χαρακτηριστικά των ατόμων. Εν προκειμένω, η διάκριση ανθρώπινου όντος-προσώπου και η επεξεργασία της καντιανής παράδοσης θα συμβάλουν στην αποσαφήνιση της προβληματικής.

Επιπρόσθετες πληροφορίες

  • Κωδικός: ΒΙΗ522
  • ECTS: 10
  • Τρόποι Αξιολόγησης:

    2 γραπτές εργασίες (40%) και Τελική Εξέταση (60%)