ΕΛΛ327: Αρχαιολογική Ανασκαφή και Διαχείριση Ευρημάτων

Σε επίπεδο γνώσεων, η Θ.Ε. ΕΛΛ327: Αρχαιολογική Ανασκαφή και Διαχείριση Ευρημάτων και διαχείριση ευρημάτων στοχεύει:

• Να προσφέρει ολοκληρωμένη κατανόηση όλων των σταδίων της αρχαιολογικής ανασκαφής - από τον σχεδιασμό έως τη δημοσίευση και πολιτιστική αξιοποίηση των ευρημάτων.
• Να εμβαθύνει στις θεωρητικές, μεθοδολογικές και τεχνικές αρχές που διέπουν την ανασκαφική διαδικασία.
• Να αναδείξει τις βασικές αρχές της μετανασκαφικής μελέτης και επεξεργασίας αρχαιολογικού υλικού.
• Να εξοικειώσει τους/τις φοιτητές/-τριες με σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες που ενσωματώνονται στην αρχαιολογική πρακτική και τεκμηρίωση.
• Να εξοικειώσει τους/τις φοιτητές/-τριες με βασικές αρχές της συντήρησης, της μουσειολογικής διαχείρισης και της έκθεσης των αρχαιολογικών ευρημάτων.
• Να ενισχύσει την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η αρχαιολογική γνώση συμβάλλει στον ακαδημαϊκό και πολιτιστικό διάλογο.

Η 1η Υποενότητα - Από την Θεωρία στο Πεδίο: Σχεδιασμός και Εκτέλεση Σύγχρονης Ανασκαφικής Έρευνας χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη:

• Στο Μέρος Α – Πριν την Πρώτη Σκαπάνη: Θεωρία, Εντοπισμός και Σχεδιασμός, οι φοιτητές/-τριες εισάγονται στην ιστορική εξέλιξη της ανασκαφικής πρακτικής και στις θεωρητικές της βάσεις, κατανοούν βασικές έννοιες όπως "ανασκαφή", "αρχαιολογική μαρτυρία", "πλαίσιο", "εύρημα", "στρωματογραφία", "θέση", καθώς και φυσικές και ανθρωπογενείς διαδικασίες σχηματισμού αρχαιολογικών στρωμάτων. Εξετάζονται μέοδοι εντοπισμού αρχαιολογικών θέσεων (αεροφωτογράφιση, γεωφυσικές διασκοπήσεις, επιφανειακές έρευνες) και τεχνικές προεπισκόπησης. Ειδικό βάρος δίνεται στο στάδιο της ανασκαφικής προετοιμασίας (στοχοθεσία, συγκρότηση ομάδας, νομικό πλαίσιο, χρηματοδότηση, δεοντολογία, προετοιμασία χώρου).

• Στο Μέρος Β - Ανασκαφική διαδικασία: Μεθοδολογία, Τεκμηρίωση και Ψηφιακά Εργαλεία της 1ης υποενότητας, αναλύονται οι βασικές ανασκαφικές τεχνικές, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην τεκμηρίωση των ποικίλων ευρημάτων: καταγραφή ευρημάτων, αρχαιολογικών στρωμάτων, επιχώσεων, τομών, κτισμάτων, τάφων, επιφανειών κ.λπ. Παρουσιάζονται τόσο παραδοσιακά όσο και σύγχρονα εργαλεία τεκμηρίωσης, με εκτενή αναφορά στην ενσωμάτωση γεωχωρικών τεχνολογιών (GIS, GNSS, 3D μοντελοποίηση, LiDAR, φωτογραμμετρία). Επιτυγχάνεται έτσι η κατανόηση της μετάβασης της αρχαιολογικής πρακτικής από αναλογικές σε ψηφιακές μορφές τεκμηρίωσης. Οι φοιτητές/-τριες έχουν τη δυνατότητα να αντιληφθούν ότι η ανασκαφή πλέον ξεπερνά τη φυσική ανασκαφή του εδάφους και εξελίσσεται σε μια υψηλής ακρίβειας επιστημονική και τεχνολογική διαδικασία, που βασίζεται σε εργαλεία αιχμής, γεωχωρική τεκμηρίωση και πολυεπίπεδη ανάλυση.

Η 2η Υποενότητα - Από την Ανακάλυψη στην Ιστορική Αφήγηση: Η Ζωή των Ευρημάτων και των Θέσεων Μετά την Ανασκαφή εστιάζει στην μετα-ανασκαφική φάση και την κοινωνική διάσταση της αρχαιολογικής γνώσης:

• Στο Μέρος Γ – Μετα-Ανασκαφική Διαχείριση, oι φοιτητές/-τριες μελετούν τη διαδικασία συντήρησης, τεκμηρίωσης, ανάλυσης και μελέτης των ευρημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην εργαστηριακή και διεπιστημονική μελέτη με τη συμμετοχή ειδικών από τομείς όπως η αρχαιοβοτανική, αρχαιοζωολογία, γεωαρχαιολογία, χημεία, βιολογία κ.λπ. Αναδεικνύεται η σημασία της τεκμηριωμένης επιστημονικής μελέτης για την ερμηνεία των δεδομένων και τη διαμόρφωση ιστορικών αφηγήσεων.

• Το Μέρος Δ - Αρχαιολογία και Κοινό της 2ης υποενότητας εστιάζει στη μετάβαση από την ανασκαφική και μετα-ανασκαφική τεκμηρίωση στην παρουσίαση, διάδοση και κοινωνική αξιοποίηση της αρχαιολογικής γνώσης. Μέσα από μια κριτική διερεύνηση των μουσειακών πρακτικών, των στρατηγικών επικοινωνίας με το κοινό, καθώς και της διαχείρισης των αρχαιολογικών θέσεων, αναδεικνύεται η δυναμική σχέση ανάμεσα στην αρχαιολογία, την πολιτισμική πολιτική και τη δημόσια σφαίρα.

Τέλος, η 3η Υποενότητα: Εξετάσεις αφορά την αξιολόγηση της θεματικής ενότητας που βασίζεται στην κατανόηση και τη σύνθεση των γνώσεων που αποκτώνται στις προηγούμενες υποενότητες. Οι εξετάσεις περιλαμβάνουν ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, σύντομες απαντήσεις και ερωτήσεις ανάπτυξης, με στόχο να αξιολογηθεί η θεωρητική κατάρτιση, η μεθοδολογική κατανόηση και η κριτική ικανότητα των φοιτητών / φοιτητριών ως προς την ανασκαφική πρακτική και τη διαχείριση των ευρημάτων. Έμφαση δίνεται στη διασύνδεση της ανασκαφής με τον πολιτιστικό διάλογο, αλλά και στην ικανότητα του φοιτητή / της φοιτήτριας να ερμηνεύει και να παρουσιάζει αρχαιολογικά δεδομένα με επιστημονική ακρίβεια και κοινωνική ευαισθησία.