Προγράμματα Σπουδών ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

  Ιστοσελίδα Facebook Π.Σ
Θεματικές Ενότητες Σπουδών

Επισκόπηση Θεματικής Ενότητας Σπουδών

Νεοελληνική φιλολογία (19ος και 20ος αι.)
ELP 28
20

ΕΛΠ 28 Νεοελληνική φιλολογία (19ος και 20ός αιώνας)

Στόχοι της Θεματικής Ενότητας (Θ. Ε.) είναι:

 
  • Η εισαγωγή των φοιτητών στην Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας (19ος - 20ος αι.) και πιο συγκεκριμένα στα ακόλουθα πεδία γνώσης και έρευνας:
α) Γενική γνώση της Ιστορίας της λογοτεχνίας της περιόδου, των βασικών σταθμών εξέλιξής της και των κύριων λογοτεχνικών κυρίως παραμέτρων που τους καθόρισαν.
β) Η γνωριμία με τα βασικά αισθητικά ρεύματα που καθόρισαν την εξέλιξη της νεοελληνικής λογοτεχνίας του 19ου και 20ού αιώνα: ρομαντισμό, ρεαλισμό, νατουραλισμό, συμβολισμό, μοντερνισμό.
γ) Μελέτη ενδεικτικών λογοτεχνικών κειμένων της περιόδου, ποιημάτων και πεζών.
δ) Υποδειγματική μελέτη ενός μυθιστορήματος.
  • Να ασκήσει τους φοιτητές στις βασικές μεθόδους της φιλολογικής έρευνας και ανάλυσης, καθώς και στη χρήση των βιβλιογραφικών πηγών.
  • Να φέρει τους φοιτητές σε επαφή με στοιχειώδεις όρους από τη θεωρία της λογοτεχνίας και την κριτική.
  • Να βοηθήσει τους φοιτητές στην κριτική ανάγνωση και ανάλυση των λογοτεχνικών κειμένων.
  • Να τους εξασκήσει στη συγγραφή φιλολογικού δοκιμίου.

Η βασική ιδιαιτερότητα της οργάνωσης των σπουδών στην ενότητα αυτή αφορά στη συνδυαστική μελέτη και εφαρμογή ιστορικών-γραμματολογικών πληροφοριών, θεωρητικών-αισθητικών και κριτικών με στόχο την ανάλυση των λογοτεχνικών κειμένων, την ερμηνεία και την κατανόηση τους.

Στη συγκεκριμένη Θ. Ε. οι παραπάνω στόχοι υλοποιούνται σε τέσσερις φάσεις ανά θεματικές ενότητες, στην καθεμιά από τις οποίες αντιστοιχεί μία γραπτή εργασία. Ο φοιτητής υποχρεούται να εκπονήσει τουλάχιστον τρεις εργασίες.

Η Θ.Ε. αποτελείται από τα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα:

ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
Αντικείμενα:

  • Η επτανησιακή ποίηση του 19ου αιώνα
  • Η ποίηση του Διονύσιου Σολωμού
  • Η πρώτη αθηναϊκή σχολή (1830 - 1880)

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
Αντικείμενα:

  • Η γενιά του 1880: Πεζογραφία
  • Η γενιά του 1880: Η ποίηση και ο Κωστής Παλαμάς
  • Η ποίηση του Κ. Π. Καβάφη

ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Αντικείμενα:

  • Η ποίηση του Κ. Γ. Καρυωτάκη
  • Η γενιά του 30: Ποίηση
  • Η γενιά του 30: Πεζογραφία

ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
Αντικείμενα:

  • Μεταπολεμική ποίηση (1944-1974)
  • Μεταπολεμική πεζογραφία (1944-1974)

Σύντομη περιγραφή:

Η Θ. Ε. ΕΛΠ 28 προσφέρει μια συνοπτική επισκόπηση της Ιστορίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του 19ου και 20ου αιώνα και ταυτόχρονα μια εισαγωγικού χαρακτήρα άσκηση στις μεθόδους και στα εργαλεία της φιλολογικής έρευνας με στόχο την κριτική ανάγνωση των λογοτεχνικών κειμένων. Η θεματική περιλαμβάνει ανάγνωση ενδεικτικών κειμένων της νεοελληνικής λογοτεχνίας τα οποία εξετάζονται εντός των συμφραζομένων της εποχής τους (ιστορικών, κοινωνικών, αισθητικών-θεωρητικών και κριτικών). Η γενική εισαγωγή στη μελέτη της Ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας (19ος -20ος αι.) έχει στόχο την απόκτηση κάποιων πρώτων αναλυτικών εργαλείων και πρακτικών δεξιοτήτων, σε επίπεδο γνωσιολογικό, επιστημολογικό, τεχνικό και μεθοδολογίας, για την εις βάθος μελέτη και επεξεργασία των λογοτεχνικών κειμένων.

(A) Γνωσιολογικό επίπεδο:
  • Συστηματοποίηση ενός πλαισίου κατανόησης σχετικά με το τι είναι και πως «διαβάζεται» η λογοτεχνία.
  • Εξοικείωση με τα ακόλουθα στοιχεία της φιλολογικής επιστήμης:
  • Με την γνωριμία και κατανόηση του τι είναι και σε τι χρησιμεύουν τα Ιστορικά-γραμματολογικά δεδομένα:
  • Ιστορικού τύπου πληροφόρηση: Λογοτεχνική ιστορία: ανασύνθεση του ιστορικο-κοινωνικού και πολιτισμικού πλαισίου κάθε περιόδου.
  • Ιστορία των λογοτεχνικών μορφών και των ειδών: εποχή, ρεύμα, σχολή, γενιά (πρόδρομοι, επίγονοι), κύκλοι (φιλολογικοί και πνευματικοί). Έννοιες, ιδέες, αισθητική της περιόδου π.χ. ρομαντισμός, ρεαλισμός, νατουραλισμός, μοντερνισμός.
  • Γνωριμία και εξοικείωση με βασικούς όρους της φιλολογικής έρευνας και ανάλυσης: Διάκριση ανάμεσα σε κειμενικά, θεωρητικά και κριτικά δεδομένα (ανάλογα με τη μέθοδο ή τρόπο προσέγγισης) που βοηθούν στην κατανόηση και ερμηνεία του λογοτεχνικού έργου.

(B) Τεχνικό πλαίσιο και Μεθοδολογία:
  • Εισαγωγή στις μεθόδους και στα εργαλεία της φιλολογικής έρευνας:
  • Άσκηση στη συγγραφή φιλολογικού δοκιμίου: μέθοδοι προσέγγισης των κειμένων, αισθητικές θεωρίες.
  • Άσκηση στη χρήση των πηγών: βιβλιογραφίες (γενικές, θεματικές, περιοδικών, ανθολογιών, συγγραφέων και έργων, μεταφράσεων, λογοτεχνικών ειδών), έργα αναφοράς [Εγχειρίδια, γραμματολογίες, τύπος (περιοδικά εφημερίδες), ανθολογίες νεοελληνικής λογοτεχνίας και νεοελληνικής κριτικής, λεξικά, κατάλογοι, πρακτικά συνεδρίων]. Ανάπτυξη δεξιοτήτων κριτικής προσέγγισης και ουσιαστικής αξιοποίησης της επιστημονικής βιβλιογραφίας για την παραγωγή πρωτότυπης έρευνας.

(Γ) Ανάπτυξη δεξιοτήτων συγγραφής φιλολογικών εργασιών, τόσο σε επίπεδο οργάνωσης και παρουσίασης των ιδεών, όσο και σε επίπεδο κριτικής ανάλυσης των λογοτεχνικών κειμένων. Καλλιέργεια λεξιλογίου, μαθητεία στην ορολογία της φιλολογικής ανάλυσης.


Διάταξη Θεματικής Ενότητας (ECTS)
 

 

Υποχρεωτική Βιβλιογραφία:

ΓΡΑΜΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:
Λίνος Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνική λογοτεχνίας, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα 1989.
Roderick Beaton, Εισαγωγή στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία. Ποίηση και πεζογραφία, 1821-1992, μτφ. Eυ. Zουργού-M. Σπανάκη, Eκδόσεις Nεφέλη, Aθήνα 1996.
Mario Vitti, Η «Γενιά του τριάντα» ιδεολογία και μορφή, Ερμής, Αθήνα 2000.
Εύη Βογιατζάκη, Τα αισθητικά ρεύματα στον 19ο και στον 20ο αιώνα και στη νεοελληνική λογοτεχνία, ΕΔΥ: Εναλλακτικό διδακτικό υλικό, ΑΠΚΥ 2010.
Χρήστος Δανιήλ, Η μεταπολεμική ποίηση, ΕΔΥ: Εναλλακτικό διδακτικό υλικό, ΑΠΚΥ 2011.

Ανθολόγιο κριτικών κειμένων: Επιλογή κριτικών κειμένων το οποία θα αναρτώνται σταδιακά στην πλατφόρμα κατά τη διάρκεια της χρονιάς ως συμπληρωματική βιβλιογραφία για την εκπόνηση της εκάστοτε εργασίας.
 
 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 19ος και 20ός  ΑΙΩΝΑΣ
Ποίηση:
Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός», «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι («Στοχασμοί του ποιητή» Σχεδίασμα Β΄ και Γ΄)», «Ο Πόρφυρας» στο Ποιήματα, επιμ. Λίνου Πολίτη, τόμ. 1, Ίκαρος, Αθήνα 1986, σ. 197-210, 215-255.
Ανδρέας Κάλβος, [Πρόλογος], «Ο Φιλόπατρις»: Λύρα στο Ωδαί, επιμ. Γιάννης Δάλλας, Ωκεανίδα, Αθήνα, 1997, σελ. 105-113.
Κωστής Παλαμάς, Ασάλευτη ζωή, Άπαντα, 3ος  τόμ., Μπίρης, Αθήνα χ. χ., σελ.9-249: «Φοινικιά», σελ. 127-139 (παρατίθεται στο ΕΔΥ για τα Αισθητικά ρεύματα).
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, Ποιήματα, επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, τόμ. Α΄ και Β΄, Ίκαρος, Αθήνα 1963, 151983). (Τα 154 αναγνωρισμένα στο: http://www.kavafis.gr/poems/list.asp?cat=1).
Κώστας Γ. Καρυωτάκης, «Ελεγεία και Σάτιρες», «Τα τελευταία κείμενα» στο Ποιήματα και πεζά, επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ερμής, Αθήνα 1972, σελ. 61-135 &137-142.
Γιώργος Σεφέρης, Μυθιστόρημα στο Ποιήματα, επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 51978, σελ. 41-71.
Οδυσσέας Ελύτης, «Προσανατολισμοί», «Η θητεία του καλοκαιριού», Προσανατολισμοί, Ίκαρος, Αθήνα 1998, σ. 37-55, 123-146.
Ανδρέας Εμπειρίκος, ««Φως επί φάλαινας» και  «Κλωστήριον νυχτερινής ανάπαυλας», στο Υψικάμινος, Άγρα, Αθήνα 2001, σελ. 16 και 71-72, και «Εις την οδόν των Φιλελλήνων», «Ο Δρόμος», στο Οκτάνα, Ίκαρος, Αθήνα 1987, σελ. 10-11 και 15-18.
Νίκος Εγγονόπουλος, «Μπολιβάρ, ένα ελληνικό ποίημα» στο Ποιήματα Β΄, Ίκαρος, Αθήνα 1977, σελ. 7-33. (http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=515&author_id=7)
Μανόλης Αναγνωστάκης, Η συνέχεια, Η συνέχεια 2, Η συνέχεια 3, «Ποιητική», «Θεσσαλονίκη, μέρες του 1969 μ.Χ.» στο: Τα Ποιήματα, Στιγμή, Αθήνα 1989, σ. 101-159 και 162-163.

Πεζογραφία:
19ος αιώνας
Η Διηγηματογραφία της Γενιάς του 1880: Απάνθισμα διηγημάτων:

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης:
«Φώτα – Ολόφωτα», «Η Νοσταλγός» «Ο Έρωτας στα χιόνια», «Έρως – ήρως», «Όνειρο στο κύμα»,«Υπό την βασιλικήν δρυν», «Η Φωνή του Δράκου», «Το Μυρολόγι της φώκιας» στον ιστότοπο: http://www.papadiamantis.org/works/58-narration.

Γεώργιος Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Παν. Μουλλάς, Εστία, Αθήνα 1994:
«Το αμάρτημα της μητρός μου», σελ. 3-27, «Ποιος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου», σελ. 60-103, «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», σελ. 168-201 και στον ιστότοπο: http://www.snhell.gr/anthology/writer.asp?id=74
Καθώς και η εισαγωγή του Π. Μουλλά (σελ.: λβ΄-ριδ΄, ριζ΄-ρκα΄, ρκη΄- ρλς΄).

Ανδρέας Καρκαβίτσας, Τα λόγια της πλώρης,  Βιβλιοπωλείο της "Εστίας", Αθήνα 2008: «Η Θάλασσα»,  «Το Γιούσουρι».

20ός αιώνας
Το Μυθιστόρημα της γενιάς του ’30
Γιώργος Θεοτοκάς, Αργώ,  2 τόμ., Εστία, Αθήνα 1984.


 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
M. H. Abrams, Λεξικό λογοτεχνικών όρων, θεωρία, ιστορία, κριτική λογοτεχνίας, μτφ. Γιάννα Δεληβοριά και Σοφία Χατζηιωαννίδου, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα, 2005.
Δημήτρης Τζιόβας, Μετά την αισθητική, θεωρητικές δοκιμές και ερμηνευτικές αναγνώσεις της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Εκδόσεις «Γνώση», Αθήνα, 1987.
Jonathan Culler Λογοτεχνική Θεωρία: Mια Συνοπτική Εισαγωγή, μτφ. K. Διαμαντάκου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1998. (Σύντομη εισαγωγή σε βασικές έννοιες της λογοτεχνικής θεωρίας).
 
 

Γλώσσα διδασκαλίας:

Ελληνικά

Μέθοδοι διδασκαλίας:

Καθοδηγούμενη αυτοδιδασκαλία μέσω:
  1. Οδηγών Μελέτης με σαφή χρονοδιαγράμματα
  2. Ασκήσεων Αυτοαξιολόγησης
  3. Γραπτών εργασιών, οι οποίες συντείνουν στην κριτική
  4. προσέγγιση της ύλης
  5. Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων
  6. Δραστηριοτήτων με τη βοήθεια της Πλατφόρμας Σύγχρονης Επικοινωνίας

Τρόποι αξιολόγησης:

4 γραπτές εργασίες και 1 εξέταση με την ολοκλήρωση της Θεματικής Ενότητας (Θ.Ε.).
κορυφή σελίδας


 
Παλαιά Δομή ΕΛΠ

Διδάσκοντες

Τμήματα




Επιστροφή

Δ Τ Τ Π Π Σ spacerheight22 Κ
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31