«Antiquitates Aegyptiacae et Antiquitates Romanae στην υστερορωμαϊκή Αλεξάνδρεια: οι εθνικοί, το παρελθόν και η πολιτική της νοσταλγίας» (τελευταία διάλεξη της Σειράς για την Ύστερη Αρχαιότητα)

Ημερομηνία :
Έναρξη 21/05/2019
Λήξη 21/05/2019
Ώρα 19:00
Τόπος διεξαγωγής :
 Aίθουσα ΕΛΠΟΛ/ΑΠΚΥ «Διαλεκτική» (παλιά Πλατεία Αγλαντζιάς, Λευκωσία)
Είδος εκδήλωσης :
 Ομιλία
Ηλεκτρονική σελίδα εκδήλωσης :
 
  _self

Το παρελθόν αποτελεί έννοια που προσδιορίζεται μέσα από μια διαδικασία επιλογής και φαντασιακής αναπαράστασης, αντικατοπτρίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες και τις προσδοκίες του παρόντος. Επικεντρώνοντας την έρευνά της στην υστερορωμαϊκή Αλεξάνδρεια του 5ου αιώνα μ.Χ., η δρ Ελένη Φάσσα, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και μέλος Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, πραγματεύεται το θέμα «Antiquitates Aegyptiacae et Antiquitates Romanae στην υστερορωμαϊκή Αλεξάνδρεια: οι εθνικοί, το παρελθόν και η πολιτική της νοσταλγίας» στο πλαίσιο της Σειράς Διαλέξεων για την Ύστερη Αρχαιότητα του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΑΠΚΥ) με τον γενικό τίτλο «Όταν ο κόσμος μας έγινε Χριστιανικός».
 
Η διάλεξη, με την οποία ολοκληρώνεται ο δεύτερος κύκλος της Σειράς, θα πραγματοποιηθεί στις 21 Μαΐου 2019, στις 19.00, στην αίθουσα ΕΛΠΟΛ/ΑΠΚΥ «Διαλεκτική» (παλιά Πλατεία Αγλαντζιάς, Λευκωσία).
 
Η διάλεξη θα μεταδίδεται και διαδικτυακά μέσω του συνδέσμου: https://bit.ly/2IogAt3
 
Στην διάλεξή της η δρ Φάσσα θα αναφερθεί στη θεώρηση της αρχαιότητας από τους επιφανείς δασκάλους και σπουδαστές της σχολής του Ωραπόλλωνα στην Αλεξάνδρεια του 5ου αιώνα μ.Χ., μιας από τις σημαντικότερες φιλοσοφικές και ρητορικές σχολές του υστερορωμαϊκού κόσμου, οι οποίοι ανέπτυξαν ζωηρά αρχαιογνωστικά ενδιαφέροντα: συνέθεσαν αρχαιογνωστικές πραγματείες, επισκέφθηκαν σημαίνοντες ιερούς τόπους και προσπάθησαν να καταγράψουν και να αναβιώσουν τελετές της παγανιστικής λατρείας. Μέσα απ’ αυτή τη μελέτη των αιγυπτιακών και ελληνορωμαϊκών αρχαιοτήτων στόχος ήταν και η νοηματοδότηση της πολεμικής διαλεκτικής μεταξύ εθνικών και χριστιανών.
 
Με σπουδές στην κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (BA), στο αρχαίο δράμα και την αρχαία ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Exeter (MA) και στην ελληνιστική και ρωμαϊκή ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (PhD, 2011) η δρ Ελένη Φάσσα ερευνά τη θρησκευτική και πολιτισμική ιστορία του ελληνιστικού κόσμου και της ελληνορωμαϊκής Ανατολής, και συγκεκριμένα την ενσωμάτωση των αιγυπτιακών θεοτήτων στον ελληνικό κόσμο και τη λατρευτική εμπειρία του ιδιώτη ως διαμορφωτή της λατρευτικής πραγματικότητας. Έχει σημαντικές δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, οι οποίες εστιάζουν στις λατρείες του ελληνορωμαϊκού κόσμου, και εντός του 2019 αναμένεται να εκδοθεί το βιβλίο της «Η γένεση μιας λατρείας. Οι Πτολεμαίοι και ο Σάραπις στην Αλεξάνδρεια του 3ου αιώνα» (Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας).
 
Τη Σειρά Διαλέξεων για την Ύστερη Αρχαιότητα διοργάνωσε το Πρόγραμμα «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» με πολύτιμους υποστηρικτές το Σωματείο Φοιτητών και Αποφοίτων του εν λόγω Προγράμματος Σπουδών και τον Δήμο Αγλαντζιάς.


 
 

Περίληψη εισήγησης:

«Antiquitates Aegyptiacae et Antiquitates Romanae στην υστερορωμαϊκή Αλεξάνδρεια: οι εθνικοί, το παρελθόν και η πολιτική της νοσταλγίας»

Το παρελθόν αποτελεί έννοια που προσδιορίζεται πολιτισμικά και ανασυγκροτείται μέσα από μια διαδικασία επιλογής και φαντασιακής αναπαράστασης, αντικατοπτρίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες και τις προσδοκίες του παρόντος. Στους πνευματικούς κύκλους της ύστερης αρχαιότητας, στους οποίους η παράδοση λειτουργούσε τόσο ως συνεκτικός δεσμός ανάμεσα στα μέλη των ποικίλων κοινωνικών ομάδων όσο και ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της πολεμικής διαλεκτικής μεταξύ εθνικών και χριστιανών, ό,τι καταχωριζόταν ως αρχαίο παρελθόν εξεταζόταν και μελετούνταν συστηματικά. Αντικείμενο της παρουσίασης αποτελεί ακριβώς η θεώρηση της αρχαιότητας από τους επιφανείς δασκάλους και σπουδαστές της σχολής του Ωραπόλλωνα στην Αλεξάνδρεια του 5ου αιώνα μ.Χ. Τα μέλη της συγκεκριμένης φιλοσοφικής και ρητορικής σχολής, μιας απ’ τις σημαντικότερες του υστερορωμαϊκού κόσμου, αναπτύσσουν ζωηρά αρχαιογνωστικά ενδιαφέροντα: συνθέτουν αρχαιογνωστικές πραγματείες, επισκέπτονται σημαίνοντες ιερούς τόπους και προσπαθούν να καταγράψουν και να αναβιώσουν τελετές της παγανιστικής λατρείας. Πέρα όμως από τη νοσταλγία για το ένδοξο παγανιστικό παρελθόν η ερευνητική μελέτη των αιγυπτιακών και ελληνορωμαϊκών αρχαιοτήτων νοηματοδοτούσε και την πολεμική διαλεκτική μεταξύ εθνικών και χριστιανών.


Σύντομο βιογραφικό:
 
Η Ελένη Φάσσα σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (BA), αρχαίο δράμα και αρχαία ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Exeter (MA) και ελληνιστική και ρωμαϊκή ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (PhD, 2011).
 
Είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (η έρευνά της εστιάζει στην εδραίωση και ανάπτυξη των ισιακών λατρειών στην ελληνορωμαϊκή Μακεδονία). Από το 2013 είναι μέλος Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (Πρόγραμμα «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό», Θεματικές Ενότητες: Ρωμαϊκή και Υστερορωμαϊκή Ιστορία, Ελληνική Επιγραφική και Νομισματική) και από το 2017 στο Διεθνές Κέντρο Ελληνικών και Μεσογειακών Σπουδών (CYA/ ΔΙΚΕΜΕΣ, ενότητες: αρχαία ελληνικά, λατινικά, ομηρική ποίηση, ιστορία του ρωμαϊκού δικαίου).
 
Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην θρησκευτική και πολιτισμική ιστορία του ελληνιστικού κόσμου και της ελληνορωμαϊκής Ανατολής, και συγκεκριμένα στην ενσωμάτωση των αιγυπτιακών θεοτήτων στον ελληνικό κόσμο και στην λατρευτική εμπειρία του ιδιώτη ως διαμορφωτή της λατρευτικής πραγματικότητας.
 
Σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά δημοσιεύει άρθρα που εστιάζουν στις λατρείες του ελληνορωμαϊκού κόσμου. Έχει εκδώσει τις Επιστολές του Ιουλιανού του Σύρου (εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια, εκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2016) και εντός του 2019 αναμένεται να εκδοθεί το βιβλίο της «Η γένεση μιας λατρείας. Οι Πτολεμαίοι και ο Σάραπις στην Αλεξάνδρεια του 3ου αιώνα» (Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας).
 
Ενδεικτικές δημοσιεύσεις: ‘An Epistolic Triangle: The epistles of Julian the Syrian to Iamblichus’, in Triangulationships: Between Authors, Readers and Texts in Imperial Literature, T. Geue, C.R. Jackson, F. Middleton (eds.), 2019, Cambridge University Press; ‘Experiencing the divine as an active agents: listening gods and their aures in Graeco-Roman Macedonia’, JES 2, 2019; ‘Divine commands, hierarchy and cult: imperative dedications to the Egyptian Gods’, OpAthRom 2016; ‘Sarapis, Isis and the Ptolemies in private dedications: the Hyper-style and the Double dedications’, Kernos 28 (2015), pp. 133-154; ‘Claims to autochthony and the divine: the Mother Goddess of Leukopetra in Roman Macedonia’, ZPE 196 (2015), pp. 116-122.
 
https://eie.academia.edu/EleniFassa