ΘΕΣΠ611: Θεωρία της πρόσληψης - Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου - Open University of Cyprus
20
Σαβ, Αυγ

ΘΕΣΠ611: Θεωρία της πρόσληψης

Στόχοι Θ.Ε.

Σε αυτή τη θεματική ενότητα οι φοιτητές θα γνωρίσουν θεωρητικά κείμενα σχετικά με την πρόσληψη (reception) της λογοτεχνίας και του δράματος.

Θα μελετηθούν διάφορα κείμενα γραμμένα από θεωρητικούς της λογοτεχνίας και θα εξεταστούν θεωρητικά ζητήματα που συνδέονται με τη μελέτη της πρόσληψης ή υποδοχής των λογοτεχνικών έργων.

Με τον όρο πρόσληψηυποδοχή ή δεξίωση, αγγλ. reception) δηλώνουμε τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους αναγνώστες ή/και συγγραφείς εμπλέκονται σε διακειμενικό διάλογο με παλαιότερα κείμενα, επαναγράφοντας, διασκευάζοντας ή τροποποιώντας τα.

Η παρούσα ΘΕ εστιάζει κυρίως στον ρόλο του αναγνώστη και στη διαδικασία σημασιοδότησης και νοηματοδότησης που υλοποιείται με την πράξη της ανάγνωσης.

Ο/Η φοιτητής/-τρια που θα ολοκληρώσει επιτυχώς την εν λόγω Θεματική Ενότητα, αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να:

  • Γνωρίζει την καταγωγή και την εξέλιξη του κλάδου που ονομάζουμε «σπουδές της πρόσληψης» (reception studies).
  • Κατανοεί βασικές θεωρητικές παραμέτρους που καθορίζουν τη μελέτη της υποδοχής / πρόσληψης των λογοτεχνικών κειμένων
  • Γνωρίζει βασικές πληροφορίες για την ιστορία και την προϊστορία της θεωρίας της πρόσληψης (reception theory)
  • Κατανοεί και αξιολογεί τη θεωρία της πρόσληψης ως επαναγραφή της ιστορίας της λογοτεχνίας
  • Κατανοεί και αξιολογεί τη σημασία της μελέτης της πρόσληψης ή επιβίωσης των αρχαίων δραμάτων στη σύγχρονη εποχή.

 

Περιεχόμενο Θ.Ε. 

  • Θεωρία της πρόσληψης: ιστορία και προϊστορία της
  • Η Θεωρία της πρόσληψης ως επαναγραφή της ιστορίας της λογοτεχνίας
  • Η Σημασία της μελέτης της πρόσληψης
  • Βασικές θεωρητικές παράμετροι που καθορίζουν τη μελέτη της υποδοχής / πρόσληψης των λογοτεχνικών κειμένων
  • Βασικές παράμετροι για την πρόσληψη του αρχαίου δράματος στη σύγχρονη λογοτεχνία, δραματουργία και σκηνική πράξη.
  • Σημασία της μελέτης της παραστασιακής πρόσληψης.
  • Σημασία της μετάφρασης ως τμήματος της ιστορίας της πρόσληψης
  • Το σώμα του ηθοποιού, η θεατρική μίμηση και η οπτική πρόσληψη
  • Το θέατρο ως μέσο για τη φαντασιακή θέσπιση και τον οραματισμό πολιτικών αξιώσεων και αλλαγών
  • Βασικότεροι πρόδρομοι της Θεωρίας της Πρόσληψης
  • Ο Ρωσικός Φορμαλισμός ως πρόδρομος της θεωρίας της πρόσληψης
  • Βασικές θεωρητικές αρχές του Ρωσικού Φορμαλισμού.
  • Βασικά εννοιολογικά εργαλεία του Ρωσικού Φορμαλισμού (ανοικείωση, τεχνική κτλ.
  • Ο όρος «λογοτεχνική εξέλιξη» στον Ρωσικό Φορμαλισμό
  • Βασικές θεωρητικές αρχές της Φαινομενολογίας του Roman Ingarden.
  • Ο Ingarden ως πρόδρομος της θεωρίας της πρόσληψης
  • Σχηματοποίηση, απροσδιοριστία και συγκεκριμενοποίηση (ή σταθεροποίηση)
  • Βασικές θεωρητικές αρχές του Τσέχικου Δομισμού.
  • Οι Τσέχοι δομιστές (ιδίως Jan Mukařovský και Felix Vodićka) ως πρόδρομοι της θεωρίας της πρόσληψης.
  • Προϋποθέσεις, παράμετροι και θεμελιώδεις έννοιες της Ερμηνευτικής: Hans-Georg Gadamer.
  • Η σημασία του Gadamer ως προδρόμου της θεωρίας της πρόσληψης
  • Η αμφισβήτηση της «επιστημονικής μεθόδου»
  • Ερμηνευτική προκατάληψη, ορίζοντας κατανόησης: η σημασία τους για τη διαμόρφωση της θεωρίας της πρόσληψης
  • Προϋποθέσεις, παράμετροι και θεμελιώδεις έννοιες της Θεωρίας της Πρόσληψης, έτσι όπως διαμορφώθηκε από τον Hans Robert Jauss.
  • Αισθητική της πρόσληψης, ορίζοντας προσδοκιών.
  • Η σημασία της έννοιας της ανοικείωσης (κληρονομιά του ρωσικού φορμαλισμού) για τη θεωρία της πρόσληψης του Jauss
  • Η θεωρία της πρόσληψης ως, εν μέρει, σύζευξη των βιώσιμων στοιχείων του μαρξισμού και του φορμαλισμού
  • Η αισθητική της πρόσληψης ως ένας νέος τρόπος συγκρότησης και μελέτης της ιστορίας της λογοτεχνίας.
  • Ορίζοντας προσδοκιών, συγχώνευση οριζόντων (παροντικού και παρελθοντικού)
  • Σχέση λογοτεχνίας και ιστορίας κατά Jauss.
  • Theodor Adorno, «αισθητική της αρνητικότητας» και οι επικρίσεις του Jauss.
  • Αισθητική απόλαυση (κατά Jauss) και απόλαυση του κειμένου (κατά Barthes): ομοιότητες και διαφορές
  • Τριμερής (κατά τον Jauss) διαστρωμάτωση της αισθητικής απόλαυσης σε ποίησιν, αίσθησιν και κάθαρσιν.
  • Η ποίησις ως η παραγωγική πλευρά της αισθητικής εμπειρίας
  • Η αίσθησις ως η προσληπτική πλευρά της αισθητικής εμπειρίας
  • Η κάθαρσις ως η επικοινωνιακή πλευρά της αισθητικής εμπειρίας
  • Τα πέντε μοντέλα αλληλεπίδρασης που εισηγείται ο Γιάους (συμμετοχική τροπικότητα, αγαστική τροπικότητα, συμπαθητική τροπικότητα, ειρωνική τροπικότητα, καθαρσιακή τροπικότητα)
  • Θεωρητικές και μεθοδολογικές διαφορές μεταξύ Jauss και Iser
  • Βασικές αρχές, έννοιες και παράμετροι της θεωρητικής προσέγγισης του Iser.
  • Παραγωγή νοήματος, υπονοούμενος αναγνώστης, ρεπερτόριο, εκκλητική δομή του κειμένου, θέμα και ορίζοντας, προσκήνιο και παρασκήνιο κτλ.
  • Περιπλανώμενη οπτική γωνία, διχασμός ερμηνευτικού υποκειμένου
  • Η φαινομενολογία της ανάγνωσης κατά Iser
  • Η αλληλεπίδραση μεταξύ κειμένου και αναγνώστη
  • Επικοινωνιακές διαστάσεις της ανάγνωσης
  • Ασυμμετρία μεταξύ κειμένου και αναγνώστη
  • Διαλεκτική σχέση μεταξύ καθορισμένου και ακαθόριστου στη θεωρία του Iser
  • Κενό και διάκενο
  • Θέμα και προσκήνιο
  • «Άρνηση» / «αρνητικότητα», «πρωτεύουσα» και «δευτερεύουσα άρνηση»
  • Μοντερνισμός και παράδοση στη θεωρητική σκέψη του Iser
  • Επικρίσεις που δέχτηκε το έργο του Iser: ανοικείωση, ανιστορική διάσταση, πλασματική απόρριψη της έννοιας της προκατάληψης
  • Διαμάχη μεταξύ Iser και Fish
  • Σύνοψη των θεωριών της πρόσληψης: βασικές αρχές και παράμετροι, συγκλίσεις και αποκλίσεις.
  • Προοπτικές που διανοίγονται με τις συμβολές τόσο των θεωρητικών της πρόσληψης (Jauss, Iser, Fish), όσο και των επιγόνων ή επικριτών τους
  • Βασικές αρχές της θεωρίας της πρόσληψης σε συνδυασμό με σύγχρονες ή ελαφρώς μεταγενέστερες θεωρίες λογοτεχνίας
  • Η σταθερότητα του κειμένου και η ρευστότητα της ερμηνείας
  • Stanley Fish: ερμηνευτικές κοινότητες
  • Erwin Wolff: η έννοια του επιδιωκόμενου αναγνώστη
  • Roland Barthes: πληθυντικότητα, διασπορά, κειμενικές ιδιότητες του αναγνώστη
  • Η αναγκαιότητα της παρερμηνείας : Harold Bloom
  • H ανασυγκρότηση της ιστορίας της λογοτεχνίας
  • Η ιστορία ως μεταφυσική : Jacques Derrida
  • Ποιητική και ιστοριογραφία: Hayden White

Επιπρόσθετες πληροφορίες

  • Κωδικός / Course Code: ΘΕΣΠ611
  • ECTS: 15
  • Τρόποι Αξιολόγησης / Assessment:

    10% οι διαδραστικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες, 30% οι γραπτές εργασίες και 60% οι τελικές εξετάσεις

  • Διάρκεια Φοίτησης/ Length of Study: Εξαμηνιαία (χειμερινό) / Semi-annual (fall)
  • Κόστος/ Tuition Fees: 675 ευρώ
  • Επίπεδο Σπουδών/ Level: Μεταπτυχιακό/ Postgraduate