Πρόγραμμα Σπουδών ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Επισκόπηση Θεματικής Ενότητας Σπουδών

Τραπεζικό Περιβάλλον
ΤΟΙΚ 50
24

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η ανάπτυξη της νέας οικονομίας έχουν συμβάλει στη ζήτηση, εκ μέρους των τραπεζών, εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού που θα μπορεί να αναλύει, συνθέτει και ενεργεί στις πολύπλοκες συνθήκες που χαρακτηρίζουν το σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο στόχος της ΤΟΙΚ50 είναι να συμβάλλει στην αποφοίτηση στελεχών που διαθέτουν σύγχρονες και ολοκληρωμένες γνώσεις για τις τραπεζικές λειτουργίες. Προς αυτήν την κατεύθυνση αναλύονται τα επιμέρους επιστημονικά πεδία της Τραπεζικής Θεωρίας. Καταρχάς περιγράφεται και επεξηγείται το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν οι τράπεζες και οι άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και μελετάται η εξέλιξή του πριν την απελευθέρωση του κλάδου έως σήμερα. Ακολούθως, εξηγείται η διαχρονική αξία του χρήματος και ο ρόλος των επιτοκίων στην οικονομία αναλύοντας τις λειτουργίες, ιδιότητες και τη χρησιμότητα του χρήματος και του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως διαμεσολαβητή μεταξύ πλεονασματικών και ελλειμματικών μονάδων. Στη συνέχεια επεξηγείται η προσφορά και η ζήτηση του χρήματος και ο ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας και των Εμπορικών Τραπεζών στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής ενώ περιγράφονται και οι αγορές χρήματος και κεφαλαίου καθώς και ο τρόπος με τον οποίον λειτουργούν ως μηχανισμοί αποταμίευσης και δανεισμού. Περιγράφονται οι σύγχρονες τάσεις και εξηγούνται τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα δίνοντας έμφαση στα ομόλογα και στα παράγωγα ενώ αναλύεται διαχρονικά και σε βάθος το εποπτικό πλαίσιο λειτουργίας των τραπεζών δίνοντας έμφαση στους κανόνες της Βασιλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ. Τέλος εξετάζεται ο τρόπος που λειτουργεί η διεθνής τραπεζική και οι διεθνείς οργανισμοί (ΔΝΤ. Παγκόσμια Τράπεζα, ΠΟΕ, Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, κτλ) αναλύοντας την εξέλιξή του και παρουσιάζοντας τα αίτια που την προκάλεσαν ενώ εξετάζεται και η διαφοροποίηση μεταξύ γενικής και διαχωρισμένης τραπεζικής και οι κίνδυνοι που δημιουργούνται από την εξάλειψη του διαχωρισμού συμβάλλοντας σε μεγάλες χρηματοπιστωτικές κρίσεις.

Η ΘΕ ΤΟΙΚ50 αποτελείται από τρεις ενότητες οι οποίες πραγματεύονται σχετικά αλλά ταυτόχρονα και διακριτά μεταξύ τους θέματα:
 

  • Νομισματική Θεωρία και Πολιτική

Στην πρώτη ενότητα οι φοιτητές εξετάζουν τον αντιπραγματισμό και τα οφέλη που δημιούργησε στην εξέλιξη των κοινωνιών αλλά και τους περιορισμούς που έθεσε στην περαιτέρω πρόοδό τους. Εν συνεχεία περιγράφονται τα είδη και ο ορισμός του χρήματος, τα χαρακτηριστικά και οι λειτουργίες του καθώς και ο δυναμικός του ρόλος όπως φαίνεται από το εισοδηματικό κύκλωμα. Ακολούθως αναλύεται η ποσοτική θεωρία του χρήματος και ο ρόλος του πολλαπλασιαστή ενώ μελετάται και ο εμπειρικός ορισμός του χρήματος καθώς και η ενδογενής και εξωγενής προσφορά του και τα προβλήματα που δημιουργούνται. Ακολουθεί η ανάλυση από την πλευρά της ζήτησης χρήματος και τους παράγοντες που την προσδιορίζουν αλλά και της προσφοράς χρήματος και της ποσότητας χρήματος στην οικονομία. Στη συνέχεια βάσει εναλλακτικών θεωριών αναλύεται η χρηματική ισορροπία και η επίδραση του χρήματος στην οικονομική δραστηριότητα, εξετάζοντας και τους σχετικούς μηχανισμούς μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται και τα είδη και οι επιπτώσεις του πληθωρισμού στην οικονομία ενώ μελετάται και ο ρόλος της ΕΚΤ και άλλων νομισματικών αρχών στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής των κρατών μελών της ΟΝΕ.  
 
  • Χρηματοπιστωτικό Σύστημα και Χρηματοοικονομικά Προϊόντα
 
Σε αυτήν την ενότητα οι φοιτητές πραγματεύονται θέματα που συνδέονται με τα τραπεζικά ιδρύματα και τα σύγχρονα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Καταρχάς είναι απαραίτητο να γίνει πλήρως κατανοητός ο ρόλος των επιτοκίων στην προσφορά και ζήτηση δανειακών κεφαλαίων αλλά και στην οικονομική ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό μελετάται η διαχρονική αξία του χρήματος (παρούσα και τελική αξία) και η έννοια του τόκου. Ακολούθως, παρουσιάζονται οι αγορές χρήματος και κεφαλαίου και τα μέσα που μετασχηματίζουν την αποταμίευση σε δανειακά κεφάλαια στην κάθε αγορά (μετοχές, ομόλογα, παράγωγα, κτλ). Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει γίνει φανερό ότι οι τράπεζες συμβάλλουν σημαντικά τόσο στην ανάπτυξη των οικονομιών όσο και στην κατάρρευσή τους. Η μεγάλη ανάπτυξη που παρουσιάστηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως και το 2007 οπότε και εμφανίστηκε η κρίση στις ΗΠΑ αρχικώς ως κρίση των ακινήτων, ακολούθως ως χρηματοπιστωτική και εν τέλει ως κρίση χρέους, έδειξε ότι οι τράπεζες είχαν τεράστια συμβολή. Τόσο η επέκταση της λιανικής τραπεζικής (καταναλωτικά, στεγαστικά, επιχειρηματικά δάνεια αλλά και πιστωτικές κάρτες) όσο και του leasing, factoring, forfaiting, συνέβαλαν αποφασιστικά στην οικονομική ανάπτυξη μέσα από τη χρηματοδότηση επενδύσεων και κατανάλωσης ενώ και τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα βοήθησαν στην ίδια κατεύθυνση. Η κρίση, ωστόσο, είχε ως αποτέλεσμα την αλλαγή των όρων χρηματοδότησης της λιανικής οι οποίοι έγιναν αυστηροί και λεπτομερείς. Οι διαδικασίες αξιολόγησης ενισχύθηκαν και οι εγκρίσεις δανείων περιορίστηκαν σημαντικά προσθέτοντας στα υφιστάμενα προβλήματα και το πρόβλημα της ρευστότητας. Το ίδιο συνέβη σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στη διατραπεζική αγορά όπου η καχυποψία μεταξύ των τραπεζών για την ποιότητα του χαρτοφυλακίου τους κορυφώθηκε με αποτέλεσμα την έλλειψη ρευστότητας και στη διατραπεζική. Η αγορά αυτή, αν και τα προηγούμενα χρόνια εθεωρείτο απολύτως ασφαλής και συνεπώς δεν αποτελούσε βασικό θέμα μελέτης της χρηματοοικονομικής και τραπεζικής επιστήμης, στην πρόσφατη περίοδο αποτελεί χρήσιμη και απαραίτητη γνώση για στελέχη τραπεζών. Η δυνατότητα αξιολόγησης των τραπεζών μέσα από τη χρήση οικονομικών στοιχείων που δημοσιοποιούν οι ίδιες και η Κεντρική Τράπεζα με μεθόδους που βασίζονται σε εξειδικευμένους αριθμοδείκτες και η κατάταξή τους στον κλάδο βάσει της φερεγγυότητάς τους δίνει τη δυνατότητα στη δανείστρια τράπεζα να γνωρίζει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει στη διατραπεζική όπου τα κεφάλαια είναι ιδιαιτέρως ψηλά. Για την αξιολόγηση τραπεζικών ιδρυμάτων εξετάζονται οι δείκτες CAMELS ενώ παράλληλα γίνεται αναφορά στα τεστ αντοχής των τραπεζών υπό ακραίες συνθήκες (stress tests) καθώς και στο ρόλο των οίκων αξιολόγησης και τις επιπτώσεις που δημιουργούνται από τις βαθμολογήσεις τους στο δανεισμό των τραπεζών.
Τα θέματα ρύθμισης και εποπτείας των τραπεζών αποκτούν όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Ειδικά η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών ελέγχεται αυστηρά βάσει των κανόνων της Βασιλείας αναφορικά με την αντιμετώπιση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν (πιστωτικός, αγοράς, λειτουργικός) και εξελίσσεται βάσει των συνθηκών που επικρατούν κάθε περίοδο (Βασιλεία Ι,ΙΙ και ΙΙΙ). Η διαδικασία των τιτλοποιήσεων εκ μέρους των τραπεζών και η χρησιμότητά τους σε σχέση με τους κανόνες της Βασιλείας επίσης αποτελούν αντικείμενο μελέτης όπως και η γενική τραπεζική σε σχέση με τη διαχωρισμένη. Τέλος, αναλύεται η αγορά συναλλάγματος καθώς ειδικά σε περιόδους κρίσεων οι θέσεις σε ξένα νομίσματα αλλά και σε εμπορεύματα, πολύτιμα μέταλλα, κτλ ενέχουν σημαντικούς κινδύνους. Εξετάζονται οι κίνδυνοι αυτοί και οι τρόποι αντιστάθμισής τους μέσω σύγχρονων χρηματοοικονομικών παράγωγων προϊόντων (swaps, forwards, futures, options).           
 
  • Διεθνείς Χρηματοπιστωτικές Αγορές και Οργανισμοί

Η τρίτη ενότητα ξεκινά με την ιστορική αναδρομή στο διεθνές νομισματικό σύστημα, από τον κανόνα του χρυσού και φτάνοντας μέχρι το κοινό νόμισμα. Ακολούθως, εξετάζεται ο ρόλος των μεγαλύτερων διεθνών οργανισμών όπως το ΔΝΤ, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, η Παγκόσμια Τράπεζα αλλά και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Ε.Ε.. Εν συνεχεία, εξετάζεται η λειτουργία των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και παρουσιάζονται τα προϊόντα που διαπραγματεύονται ενώ τέλος μελετάται ο τρόπος βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας μιας εθνικής οικονομίας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης μέσα από το Ισοζύγιο Πληρωμών της με την δυνατότητα ανάλυσης των δυνατών και αδύνατων στοιχείων της χώρας όπως προκύπτουν μέσα από τα επιμέρους ισοζύγια.
 

Γνωστικό Αντικείμενο:

Περιλαμβάνει θέματα σχετικά με:

  • Νομισματική Θεωρία και Πολιτική
  • Χρηματοπιστωτικό Σύστημα και Χρηματοοικονομικά Προϊόντα
  • Διεθνείς Χρηματοπιστωτικές Αγορές και Οργανισμοί

Βιβλιογραφία
  1. Κορλίρας Π., (2006), Νομισματική Θεωρία & Πολιτική, Εκδόσεις Μπένου, Αθήνα.
  2. Αγγελόπουλος Π., (2010), Τράπεζες και Χρηματοπιστωτικό Σύστημα, Έκδοση Γʹ, Εκδόσεις Σταμούλη, Αθήνα
  3. Στεφάνου Κ. και Χρ. Γκόρτσος, (2005), Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα.
Τραπεζική Χρηματοοικονομική

Διδάσκοντες

Τμήματα




Επιστροφή

Δ Τ Τ Π Π Σ spacerheight22 Κ
         
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30