Προγράμματα Σπουδών ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

  Ιστοσελίδα Facebook Π.Σ

Επισκόπηση Θεματικής Ενότητας Σπουδών

Εισαγωγή στην Επιγραφική και τη Νομισματική
ΕΛΛ316
15
Πότε και πού κόπηκε το πρώτο νόμισμα της ανθρωπότητας; Πώς ελέγχονταν οι άρχοντες μιας πόλης στα κλασικά χρόνια; Γιατί ο Δίας εμφανίζεται στα νομίσματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Πώς χρησιμοποιούνταν οι κατάδεσμοι, δηλαδή οι πινακίδες στις οποίες αναγράφονταν κατάρες; Γιατί χαράχτηκαν οι αρχές τις επικούρειας φιλοσοφίας στα τείχη μιας μικρασιατικής κωμόπολης; Ένας τρόπος για να απαντήσουμε πειστικά σ’ αυτά τα ερωτήματα είναι η επιστροφή στις πηγές!
Σε αντιδιαστολή με τις σελίδες δευτερογενούς υλικού που αποτελούν τη διδακτέα ύλη της πλειοψηφίας των πανεπιστημιακών μαθημάτων, η ΘΕ παρουσιάζει και εξερευνά τον ρόλο των επιγραφών και των νομισμάτων στη μελέτη του αρχαίου κόσμου. Σ’ αυτήν την ενότητα δεν εστιάζουμε στο τί λένε οι νεότεροι ερευνητές για την αρχαιότητα, αλλά στο τί πιστεύουν και τί αισθάνονται οι ίδιοι οι συγγραφείς των αρχαίων κειμένων. Μαθαίνουμε να τους διαβάζουμε, να τους αφουγκραζόμαστε και τελικά, αντί να παραθέτουμε τις ερμηνείες της δευτερογενούς βιβλιογραφίας, να εξαγάγουμε τις προσωπικές μας κρίσεις βάσει των επιγραφικών και νομισματικών μαρτυριών.
Η ΘΕ προσφέρει μια ευσύνοπτη και στιβαρή εισαγωγή στην επιγραφική και στη νομισματική, με έμφαση πρωτίστως στην πράξη. Οι φοιτητές θα μελετήσουν μείζονα επιγραφικά κείμενα που φωτίζουν σημαντικές πτυχές της ιστορίας (πολιτικής, θρησκευτικής, κοινωνικής, οικονομικής) του αρχαίου κόσμου από την αρχαϊκή ως την υστερορωμαϊκή περίοδο. Εκτενέστερες επιγραφές θα παρατίθενται μεταφρασμένες και θα λειτουργούν ως αφετηρία συζήτησης και προβληματισμού σε σχέση με ποικίλα και θεμελιώδη ζητήματα των αρχαιογνωστικών σπουδών. Παράλληλα, οι φοιτητές θα ενθαρρύνονται να διαβάζουν και να μεταφράζουν απλά επιγραφικά κείμενα από το πρωτότυπο.
Το δεύτερο μέρος της ΘΕ επικεντρώνεται στο αρχαίο νόμισμα και στις πολλαπλές του λειτουργίες (οικονομική – πολιτική – αισθητική). Θα παρουσιαστεί η χρήση του στην Αθήνα και στη Ρώμη υπό το πρίσμα του ευρύτερου ρόλου του στα οικονομικά συστήματα της αρχαιότητας. Οι φοιτητές θα κληθούν να διερευνήσουν τις πολιτικές συνδηλώσεις της νομισματοκοπίας, το νόμισμα ως φορέα πολιτικής ιδεολογίας και όργανο προπαγάνδας, προπαντός από τα ελληνιστικά ως τα υστερορωμαϊκά χρόνια. Με τη χρήση πολλών παραδειγμάτων οι φοιτητές θα εξοικειωθούν με τη νομισματική εικονογραφία και θα ασκηθούν στο να διαβάζουν και να αποκωδικοποιούν τη νομισματική γλώσσα της αρχαιότητας.
Στο πλαίσιο της έμφασης στην πρακτική που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη ΘΕ, η διδασκαλία θα πλαισιωθεί με επισκέψεις – μαθήματα – ξεναγήσεις σε μουσεία της Ελλάδας και της Κύπρου (π.χ. Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών, Νομισματικό Μουσείο Αθηνών κ.ά.).
 
 
ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΘΕ
  • Να αναδείξει την αξία των επιγραφών και των νομισμάτων ως πηγών για τη βαθύτερη γνώση του αρχαίου κόσμου
  • Να εξοικειώσει τους φοιτητές με τις πηγές, να τους ενθαρρύνει στην προσέγγιση και χρήση του πρωτογενούς υλικού
  • Να παρουσιάσει τις σύγχρονες τάσεις της επιγραφικής και της νομισματικής στο πλαίσιο της ελληνορωμαϊκής ιστορίας
 
Μετά την παρακολούθηση της ΘΕ οι φοιτητές θα είναι σε θέση:
  • Να χρησιμοποιούν με ευχέρεια τις επιγραφικές και νομισματικές μαρτυρίες
  • Να διαβάζουν και να μεταφράζουν από τα αρχαία ελληνικά σύντομα επιγραφικά κείμενα
  • Να εμπλουτίζουν τις εργασίες τους σε συναφείς ενότητες με πρωτογενές υλικό
  • Να αναγνωρίζουν συγκεκριμένους νομισματικούς τύπους
  • Να χρησιμοποιούν επιγραφικές και νομισματικές βάσεις δεδομένων (έντυπες και ηλεκτρονικές)
 
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΘΕ
  • Ο πολιτισμός της γραφής, εγγράμματοι και αναλφάβητοι, επιγραφικός πολιτισμός, επιγραφικές συνήθειες
  • Ο επιγραφικός επί τω έργω: ανακάλυψη, χρονολόγηση, αποκατάσταση, έκδοση μιας επιγραφής
  • Ο νομισματικός επί τω έργω: ανακάλυψη, χρονολόγηση, αποκατάσταση, έκδοση ενός νομίσματος
  • Τυπολογία: τα κύρια είδη των επιγραφών, οι βασικοί τύποι νομισμάτων
  • Οι επιγραφές και η ζωή της πόλης: ψηφίσματα, νόμοι, διατάγματα, συνθήκες, επίσημες επιστολές, απολογισμοί και απογραφές
  • Επιγραφές και αρχαία λατρεία: αναθέσεις, ιεροί νόμοι, προσκυνήματα, χρησμοί, ιάματα, κατάδεσμοι, ορφικά ελασμάτια, εξομολογητικές επιγραφές, χριστιανική επιγραφική
  • Η επιγραφή ως βιογραφία: επιτύμβιες επιγραφές, επιγραφές του οίκου και των προσωπικών αντικειμένων, επιγραφές καλλιτεχνών, απελευθερώσεις δούλων
  • Η τεχνική και η τέχνη της νομισματοκοπίας: νομισματοκοπεία, εκδόσεις, κοπή νομίσματος
  • Νομισματοκοπία, ιμπεριαλισμός και προπαγάνδα: Αθήνα, Μ. Αλέξανδρος και επίγονοι, Ρώμη
  • Νομισματική εικονογραφία και ιδεολογία
  • Τα νομίσματα ως έργα τέχνης
  • Τα μείζονα επιγραφικά και νομισματικά corpora και πώς τα χρησιμοποιούμε: IG, MAMA, SEG, SNG∙ online βάσεις δεδομένων: PHI (Packard Humanities Institute – Greek Epigraphy), EDH (Epigraphic Database Heidelberg), ANS (American Numismatic Society), MANTIS, OCRE.
 
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Guarducci, M. 2008, Η ελληνική επιγραφική από τις απαρχές ως την ύστερη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο, Αθήνα: ΜΙΕΤ
Howgego, C. 2009, Η αρχαία ιστορία μέσα από τα νομίσματα, Αθήνα: ΜΙΕΤ
 
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ανδρόνικος, Μ. 1974, Επιγραφική:  Εισαγωγικές Σημειώσεις, Θεσσαλονίκη
Γαλάνη-Κρίκου, Μ. 2001, Νομίσματα και νομισματική: κείμενα, Αθήνα: Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων
Η Ιστορική διαδρομή της νομισματικής μονάδας στην Ελλάδα, 2002, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών (ΕΙΕ/ΙΒΕ)
Κουμανούδης, Σ.Ν. 1986, Αρχαίες ελληνικές επιγραφές, Αθήνα: Ελληνική Επιγραφική Εταιρεία
Klaffenbach, G. 2003, Ελληνική Επιγραφική, Αθήνα: Παπαζήσης
Παπαγιαννόπουλου- Παλαιού, Α.Α. 1950, Αρχαίαι ελληνικαί επιγραφαί: εισαγωγή εις την ελληνικήν επιγραφικήν, Αθήνα: Πάπυρος
Πέτρου-Μεσογείτη, Χ.Ν., 1961, Επιγραφική και επιγραφικές σπουδές στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη
Samaran, C. 1985, Η ιστορία και οι Μέθοδοί της: Μεθοδική αναζήτηση των μαρτυριών, παραδοσιακές βοηθητικές επιστήμες, γραπτές μαρτυρίες, Αθήνα: ΜΙΕΤ
Τσιόγκας, Τ., Καραβά-Γαλάνη, Μ. 2001, Επιγραφές, άγνωστη ελληνική γνώση, Αθήνα: Δωδώνη
Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διδάσκοντες

Τμήματα




Επιστροφή

Δ Τ Τ Π Π Σ spacerheight22 Κ
         
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30