Προγράμματα Σπουδών ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

  Ιστοσελίδα Facebook Π.Σ

Επισκόπηση Θεματικής Ενότητας Σπουδών

Θέματα Ιστορίας της Ύστερης Αρχαιότητας
ΕΛΛ324
15
H Θεματική Ενότητα ασχολείται με μια μάλλον παραγνωρισμένη περίοδο του παρελθόντος. Η περίοδος αυτή σηματοδοτείται από την πτώση της Ρώμης και τη δημιουργία των ρωμαιοβαρβαρικών βασιλείων στη Δύση, τη συνάντηση του ελληνορωμαϊκού κόσμου με την χριστιανική κοσμοθεωρία, η οποία σταδιακά επιβάλλεται, την επιβίωση της ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ανατολή με κέντρο την Κωνσταντινούπολη και τη ραγδαία εξάπλωση των Αράβων και του Ισλάμ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η μελέτη της προσφέρει στον φοιτητή τη δυνατότητα να γνωρίσει και να στοχαστεί σχετικά με τις διαδικασίες προσαρμογής του ελληνορωμαϊκού κόσμου στα νέα δεδομένα και τις ιδιαίτερες συνθήκες που οδήγησαν και καθόρισαν τη δημιουργία του Βυζαντίου, της αραβικής Ανατολής και της μεσαιωνικής Δύσης. Καλύπτοντας σημαντικά κενά στην αρχαιογνωστική παράδοση, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί τους τελευταίους αιώνες στην Ελλάδα και την Κύπρο, η μελέτη της περιόδου αυτής έρχεται να ρίξει φως σε ζητήματα που συνεχίζουν να μας απασχολούν μέχρι σήμερα, όπως, π.χ., η θέση της ελληνορωμαϊκής κληρονομιάς και του χριστιανισμού στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας, η καταγωγή των σύγχρονων ευρωπαϊκών εθνών, η εθνική ταυτότητα και το μοντέλο των υπερεθνικών κρατών, η ανοχή και θρησκευτική βία στο πλαίσιο των μονοθεϊστικών θρησκειών (Χριστιανισμός, Ισλάμ, Ιουδαϊσμός) κ.ά. Οι φοιτητές ενθαρρύνονται να μελετήσουν πρωτογενείς πηγές (κείμενα, επιγραφές, παπύρους, αρχαιολογικά δεδομένα) ώστε να αποκτήσουν μια συνολική εικόνα του πως κανείς μελετά τα ιστορικά δεδομένα της αρχαιότητας.
Στόχοι της Θεματικής Ενότητας (Θ.Ε.) είναι:
  • να παρουσιάσει την ιστορία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και ιδιαίτερα της ελληνόφωνης Ανατολής από το τέλος της δυναστείας των Σεβήρων (193-235 μ.Χ.) μέχρι τις αραβικές κατακτήσεις του 7ου αι. μ.Χ.
  • να εξοικειώσει τους φοιτητές με τις αρχαίες πηγές και τις σύγχρονες ερμηνευτικές κατευθύνσεις της ιστορικής επιστήμης στη μελέτη της Ύστερης Αρχαιότητας και του πρώιμου Βυζαντίου.
  • να τους εισαγάγει στα προβλήματα ερμηνείας και πρόσληψης της περιόδου αυτής ως κομματιού της ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας
Η Θ.Ε. θα αποτελείται από τους ακόλουθους θεματικούς κύκλους:
  • Μια Αρχαιότητα στους κόλπους του Μεσαίωνα;
  • «Το κράτος είμαι εγώ»: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας στην ύστερη ρωμαϊκή αυτοκρατορία
  • Οι μεγάλοι χριστιανοί αυτοκράτορες και ένας αποστάτης
  • Το τέλος της Ρώμης και οι βάρβαροι
  • Περσία και Ρώμη
  • Το ζην και το εὐ ζην κατά την ύστερη αρχαιότητα: οι άνθρωποι, οι πόλεις και ο υλικός πολιτισμός
  • Ο πρώιμος χριστιανισμός
  • Εθνικοί, χριστιανοί και εβραίοι
  • Άλλες πνευματικές επιλογές: ερμητισμός, μυστικισμός και μαγεία
  • Κωνσταντινούπολη, Αθήνα, Αλεξάνδρεια
  • Ο εκρωμαϊσμός του χριστιανισμού και ο εκχριστιανισμός της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας
  • Σώμα και σεξουαλικότητα στην ύστερη αρχαιότητα
  • Οι απαρχές της βυζαντινής τέχνης
  • Νόμος, φιλοσοφία και επιστήμη
  • Ελληνισμός, Βυζάντιο και Ισλάμ: το τέλος της αρχαιότητας;
 
 
Υποχρεωτική βιβλιογραφία:
A. Cameron, Η ύστερη ρωμαϊκή αυτοκρατορία (284 μ.Χ. – 430 μ.Χ.), εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2000
Γ. Δεληγιαννάκης (επιμ.), Συναγωγή άρθρων για την ύστερη αρχαιότητα, ΑΠκυ 2015
Ward, A.M., Heichelheim, F.M., Yeo, C.A., 2006, Οι Ρωμαίοι, Αθήνα: Οδυσσέας.

 
Συμπληρωματική βιβλιογραφία:

Π. Αθανασιάδη, Ιουλιανός. Μια βιογραφία, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2001
Π. Βεν, Όταν ο κόσμος μας έγινε χριστιανικός (312-394 μ.Χ.), εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2012
Π. Βεν, Η ελληνορωμαϊκή αυτοκρατορία, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2013
G.W. Bowersock, Ο ελληνισμός στην ύστερη αρχαιότητα, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 1996
P. Brown, Ο κόσμος της ύστερης αρχαιότητας 150-750 μ.Χ., εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1998
P. Brown, Η Κοινωνία και το Άγιο στην ύστερη Αρχαιότητα, εκδ. Άρτος Ζωής, Αθήνα, 2000
P. Brown, Η δημιουργία της ύστερης αρχαιότητας, εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα, 2001
P. Chuvin, Οι τελευταίοι εθνικοί. Ένα χρονικό της ήττας του παγανισμού, εκδ. Θύραθεν-Harvard University Press, Θεσσαλονίκη, 2003
F. Graf, Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία, Ρώμη, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 2003
Α. Καλδέλλης, Ο Βυζαντινός Παρθενώνας, Η Ακρόπολη ως σημείο συνάντησης ελληνισμού και χριστιανισμού, εκδ. Ψυχογιός, 2013.
Ch. S. Mackay, Αρχαία Ρώμη. Στρατιωτική και Πολιτική Ιστορία, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 2008
C. Morrison, Ο βυζαντινός κόσμος, τομ. Α΄. Η ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία (330-641), εκδ. Πόλις, Αθήνα 2007
R. Stark, Η εξάπλωση του χριστιανισμού, εκδ. Άρτος Ζωής, 2005.C. Morrison, Ο βυζαντινός κόσμος, τομ. Α΄. Η ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία (330-641), εκδ. Πόλις, Αθήνα 2007
Α. Μ. Τζόουνς, Ο Κωνσταντίνος και ο εκχριστιανισμός της Ευρώπης, εκδ. Κέδρος, 1983.
B. Ward-Perkins, Η πτώση της Ρώμης και το τέλος του πολιτισμού, εκδ. Θύραθεν-Παν. Οξφόρδης, Θεσσαλονίκη 2006
 
Πηγές (επιλογή με νεοελληνική απόδοση):  
   
Ευσέβιος Καισαρείας, Βίος Μεγάλου Κωνσταντίνου εκδ. Ζήτρος, 2012
Ζώσιμος, Νέα ιστορία, 306-410 μ.Χ., Θύραθεν, Αθήνα, 2007
Προκόπιος, Ανέκδοτα ή Απόκρυφη ιστορία, εκδ. Άγρα, Θεσσαλονίκη, 1993
Α. Ντ. Λη, Παγανιστές και Χριστιανοί στην Ύστερη Αρχαιότητα. Ένα ανθολόγιο πηγών, εκδ. Ωκεανός, Αθήνα, 2009.
 
Γλώσσα διδασκαλίας:
Ελληνικά

Μέθοδοι διδασκαλίας:

 Καθοδηγούμενη αυτοδιδασκαλία μέσω:
(α) Οδηγών Μελέτης και Εναλλακτικού Διδακτικού Υλικού με σαφή χρονοδιαγράμματα και ορόσημα
(β) Ασκήσεων Αυτοαξιολόγησης
(γ) Γραπτών εργασιών, οι οποίες συντείνουν στην κριτική προσέγγιση της ύλης
(δ) Δραστηριοτήτων με τη βοήθεια της Πλατφόρμας Σύγχρονης Επικοινωνίας
(ε) Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων (ΟΣΣ)
 
Τρόποι αξιολόγησης:
2 γραπτές εργασίες και 1 εξέταση με την ολοκλήρωση της Θεματικής Ενότητας (Θ.Ε.).
Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διδάσκοντες

Τμήματα




Επιστροφή

Δ Τ Τ Π Π Σ spacerheight22 Κ
             
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30